Historia

Pakoszów, późnobarokowa posiadłość usytuowana w zacisznej okolicy pomiędzy Piechowicami a Jelenią Górą.
Niezwykle interesujące jest połączenie pałacowego charakteru z funkcjonalnym wykorzystaniem obiektu jako bielarni lnu. Od kwietnia 2012 obiekt, w którym mieścił sie w latach wczesniejszych m.in. dom dziecka oraz który należał do prywatnych właścicieli, funkcjonuje jako hotel.
 
 
Poniżej znajdą Państwo krótkie wprowadzenie do pakoszowskiej historii.

Pakoszowska bielarnia

Od późnego średniowiecza produkty lniarskie były najważniejszym produktem w gospodarce Kotliny Jeleniogórskiej. Były wytwarzane głównie pracą rąk chłopów, kobiet i dzieci. Szczególnie w Kotlinie Jeleniogórskiej tkano specjalne cienkie płótno zwane woalem. Cesarz Ferdynand II w roku 1630 przyznał przywileje miastu Jelenia Góra, co przyczyniło się do rozwoju i szybkiego wzrostu gospodarczego Kotliny Jeleniogórskiej. W roku 1638 została założona Izba Handlowa. Do tej socjety należeli tylko rodzimi kupcy, którzy jednocześnie musieli kontrolować zgodność jakości produktów.

Z członków socjety kupieckiej rozwinęła się arystokracja kupców, nie gorsza od rodowej arystokracji i równie zamożna. Ci tak zwani „panowie woalu” mogli sobie pozwolić na wznoszenie kosztownych domów kupieckich, które służyły jako magazyny i centra przeładunkowe oraz posiadały w większości na piętrach duże sale służące celom reprezentacyjnym. Tytułowym najważniejszym przedstawicielem arystokracji kupieckiej był Christian Menzel (1667-1748), który należał do najzamożniejszych mieszkańców miasta, jak również posiadał najpiękniejszy dom w centrum Jeleniej Góry. To właśnie Mentzel najbardziej przyczynił się do budowy i finansowania ewangelickiego Kościoła Łaski, jednego z najpiękniejszych Kościołów na Śląsku. Dodatkowo ufundował też organy, których do dziś można słuchać i które można podziwiać w pełnej okazałości.

Dawniej teren należał do posiadłości Schaffgotschów. Przebudowa na barokowy pałac miała miejsce w 1725 r. dzięki Johannowi Martinowi Gottfriedowi (1685–1737), późniejszemu burmistrzowi i członkowi zarządu kościoła, szwagrowi jeleniogórskiego kupca lnu („Schleierherrn“) Christiana Mentzla(1667– 1748). Pałac razem z mansardowym dachem składającym się z prostokątnej bryły i bocznych występów ma późnobarokową południową fasadę. Parter posiada proste sklepienia. Na piętrze pomieszczenia mieszkalne i reprezentacyjne z dużą salą bankietową, której sufit pokryty jest alegorycznymi freskami. Król pruski Fryderyk II odwiedził pałac w latach 1759, 1777 i po raz kolejny w 1785.

Kolejnymi właścicielami byli Georg Friedrich Smith (1703–1757) i od 1771 Heinrich Hess (1745–1802), kupiec i dyrektor fabryki cukru w Jeleniej Górze. W tym właśnie  czasie utrwaliła się nazwa Bielarnia Hessa. Budynek został wykorzystywany na cele mieszkalne oraz jako bielarnia lnu. Materiały były na parterze nasączane w kadziach, płukane i rozkładane na łąkach do wyschnięcia. Potrzebna w tym celu woda była pobierana z przepływającej obok rzeki Kamiennej. Konieczne do tego  celu tzw. przywileje wodne zostały nadane certyfikatem przez króla Fryderyka II w 1777 r. Bielarnia ze względów gospodarczych została w 1856 r. przekształcona.

 

Za czasów Heinricha i Erdmuthe Hess (1755–1808) Pałac był miescem spotkań dla wielu intelektualistów, odwiedzili go m.in.; poeta Friedrich Gottlieb Klopstock, malarz karkonoski Sebastian Carl Christoph Reinhardt (1738–1827), radny Johann Joachim Christoph Bode, doradca wojenny Jonae i John Quincy Adams, późniejszy prezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki.

Po śmierci Heinricha Hessa pałac przeszedł w posadanie jego kuzyna, adoptowanego syna Johanna Daniela Hess (1764–1854). Późniejszy właściciel zajmujący się sądownictwem wojennym Daniel Hermann Hess (1815–1884), pracujący jako prawnik w Jeleniej Górze korzystał z Pałacu jako letniej rezydencji Ostatnimi mieszkańcami byli Margarethe Drewes, z domu. Hess (1872–1939) ze swoim mężem pastorem Hans Drewes I swoimi siedmioma dziećmi. Pakoszowska bielarnia pozostawała w ich władaniu do 1945 r.

Jako następstwo wojny prawie cały Śląsk przeszedł do Polski. Właściciele Pakoszowa zostali przez Polskie władze wywłaszczeni. Następnie pałac był wykorzystywany w różnych celach- miedzy innymi jako dom dziecka. Później pozostawał pusty. Od 1. września 1959 pałac jest wpisany na listę zabytków pod numerem 630/619.

 

Odnowa po 2005 i dzisiejsze funkcje

 

Wnuk ostatniej właścicielki Hagen Hartmann (ur. 1941 we Wrocławiu), mógł nabyć w roku 2005 obiekt, który wówczas należał do prywatnego polskiego włąściciela i z pomocą architekta Christophera Jana Schmidt w latach 2008 -2012 przystosować go do funkcji hotelowych, odrestaurować i rozbudować. Odtworzeniem Sali Barokowej z jej iluzjonistycznymi i allegorystycznymi obrazami zajął się drezdeński malarz Christoph Wetzel, który odnawiał również barokową kopułę drezdeńskiego Frauenkirche. Oryginalny obraz, który nie zachował się do dzisiejszych czasów namalował barokowegy malarza Johanna Franz Hoffmann.

Ściany pokoi były udekorowane portretami burmistrzów i patrycjuszy Jeleniej Góry. Najcenniejszym pokojem jest salon z zachowanym kominkiem z piaskowca i kaflami z Delft z XVIII wieku. Obok pałacu została zrekonstruowana wschodnia część gdzie mieści się strefa Wellness z małym basenem. Pałac jest otoczony ok. 18,5 ha dużym terenem zielonym, na stronie północnej połozone są trzy stawy, wykorzystywane wczesniej jako stawy rybne. Całość została uruchomiona 1 kwietnia 2012. Dziś teren jest wykorzystane jako pałacowy hotel, restauracja i na cele kulturalne. Teren, jak również historyczne pomieszczenia pałacu są udostępnione dla gości z zewnątrz. Jako kolejny krok rozwoju kulturalnego Pakoszowa planowana jest wystawa o produkcji, wytwarzaniu I funkcjonowaniu wysokiej jakości lnianych produktów z przełomu XVII-XVIII wieku.

bottom page
top page